Carnaval vier je officieel op de zondag, maandag en dinsdag voor Aswoensdag, meestal in februari. Elke carnavalsstad heeft een eigen naam, eigen kleuren en eigen tradities, van de boerenkiel in Oeteldonk tot de sinaasappels van de Gilles in Binche. In deze gids lees je per stad wat er te doen is en op welke dag de grote optocht is.
In het kort: In Nederland vier je carnaval vooral in Limburg en Noord-Brabant, maar ook in Twente. Den Bosch (Oeteldonk), Breda (Kielegat) en Bergen op Zoom (Krabbegat) gelden als de drie traditionele carnavalssteden van Brabant. Over de grens zijn Aalst en Binche in België en Keulen en Düsseldorf in Duitsland de bekendste carnavalsplekken.
Goed om te weten: In de grote steden wordt het in de binnenstad soms zo druk dat de gemeente straten afsluit en vraagt om niet meer te komen. Ga met de trein, kom op tijd en kijk de optocht liever vanaf een plek buiten het centrum.
condoom.nl
Carnaval in Limburg
In Limburg heet carnaval vastelaovend. Je viert het hier vooral op straat, met joekskapellen, veel muziek en de Rijnlandse kleuren rood, geel en groen.
Maastricht (Mestreech)
In Maastricht speelt het feest zich vooral buiten af, en de hele stad hangt vol in rood, geel en groen. Op carnavalszondag wordt op het Vrijthof met elf kanonschoten 't Mooswief opgehesen, de pop die de vastelaovend opent. Op dinsdag om middernacht gaat ze weer naar beneden en dan is het feest officieel voorbij. De grote optocht is op zondag, op maandag volgt een familie- en kinderoptocht. Qua kleding gaat het hier om kleur, schmink en glitters, en het liefst maak je je pak zelf.
- Carnavalsnaam
- Mestreech
- Kleding
- Kleurrijk en het liefst zelfgemaakt, vaak in rood, geel en groen. Een kant-en-klaar pakje uit de winkel valt hier minder in de smaak.
- Locatie
- Vrijthof en binnenstad, Maastricht
- Wanneer
- Zondag t/m dinsdag voor Aswoensdag, grote optocht op carnavalszondag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Venlo (Jocus Riék)
Venlo heet tijdens carnaval Jocus Riék, naar carnavalsvereniging Jocus, die bekendstaat als de oudste van Nederland. Op carnavalszaterdag om 11.11 uur gaat het feest los met de Boètegewoeëne Boètezitting op de Markt. Op maandag trekt de grote optocht door de binnenstad en op dinsdag volgt de Boérebroélof, een optocht rond een carnavaleske boerenbruiloft waarbij de deelnemers traditionele boerenkleding dragen. Grappig weetje: de polonaise lopen ze in Venlo niet.
- Carnavalsnaam
- Jocus Riék
- Kleding
- Geen vaste dresscode, verkleed gaan is genoeg. Bij de Boérebroélof zie je traditionele boerenkleding.
- Locatie
- Markt en binnenstad, Venlo
- Wanneer
- Opening op carnavalszaterdag, grote optocht op carnavalsmaandag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Carnaval in Noord-Brabant
In Brabant krijgt elke stad een carnavalsnaam en een eigen prins. Den Bosch, Breda en Bergen op Zoom hebben de oudste georganiseerde vieringen van de provincie.
Den Bosch (Oeteldonk)
Met carnaval is Den Bosch het dorp Oeteldonk, waar alleen boeren en durskes wonen en iedereen gelijk is. Een echte Oeteldonker draagt een blauwe of zwarte boerenkiel vol emblemen, met een sjaal in de Oeteldonkse kleuren rood, wit en geel. Het hoogtepunt voor veel Oeteldonkers is de Grote Optocht op maandag, het oudste evenement van het Bossche carnaval. Er is ook een eigen jeugdprins met een kinderoptocht.
- Carnavalsnaam
- Oeteldonk
- Kleding
- Blauwe of zwarte boerenkiel met emblemen, plus Oeteldonkse sjaal, muts of handschoenen in rood, wit en geel
- Locatie
- Binnenstad, Den Bosch
- Wanneer
- Grote Optocht op carnavalsmaandag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Breda ('t Kielegat)
In 't Kielegat word je in de binnenstad omringd door de Prins, zijn pages, de nar en de Pliessie van 't Kielegat. De stadskleuren zijn rood en oranje, maar verder mag je hier lekker creatief zijn met je outfit. De Grote Optocht op maandag is voor veel Kielegatters het hoogtepunt van het feest. Al vanaf vrijdag zijn de straten en pleinen vol, dus kom op tijd.
- Carnavalsnaam
- 't Kielegat
- Kleding
- Iets in rood en oranje wordt gewaardeerd, verder is elke creatieve outfit welkom. Ook de kiel met emblemen zie je steeds vaker.
- Locatie
- Grote Markt en binnenstad, Breda
- Wanneer
- Grote Optocht op carnavalsmaandag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Bergen op Zoom (Krabbegat)
In Bergen op Zoom vieren ze geen carnaval maar Vastenavend, en dat is erkend als immaterieel erfgoed van Nederland. De inwoners heten dan Krabben, de kleuren zijn groen en rood en zelfs de Peperbus krijgt een boerenkiel aan. De kleding is hier echt anders: een vitragegordijn, een rode zakdoek en vaak een masker of lampenkap, en geen pakje uit de feestwinkel. De Gròòte Optocht rijdt op dinsdag door de middeleeuwse binnenstad. De polonaise laat je hier achterwege, en de groet is "Agge mar leut et".
- Carnavalsnaam
- Krabbegat
- Kleding
- Vitragegordijn, rode zakdoek met de knoop naar voren en een masker, eventueel met boerenkiel of lampenkap. Geen kant-en-klaar kostuum.
- Locatie
- Grote Markt en binnenstad, Bergen op Zoom
- Wanneer
- Optocht op carnavalsdinsdag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Tilburg (Kruikenstad)
In Kruikenstad staat de zondag in het teken van D'n Opstoet, de grote optocht in oranje en groen. Je ziet overal blauwe kielen met de groen-oranje Kruikensjaal. Op maandagavond zingt de hele stad mee met carnavalskrakers tijdens Kruikenstad in Koor. Op dinsdag zijn de kinderen aan de beurt met hun eigen Kènderstoet.
- Carnavalsnaam
- Kruikenstad
- Kleding
- Groen en oranje, met de groen-oranje Kruikensjaal. Een blauwe boerenkiel is ook hier populair.
- Locatie
- Centrum, Tilburg (start bij de Piushaven)
- Wanneer
- D'n Opstoet op carnavalszondag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Carnaval in Overijssel
Ook boven de rivieren leeft carnaval, en Twente is daar het beste voorbeeld van.
Oldenzaal (Boeskoolstad)
Met carnaval heet Oldenzaal Boeskoolstad, Twents voor koolstad, en de feestvierders zijn Boeskoolmennekes en Boeskoolwiefkes. De stad noemt zichzelf het carnavalshart van Twente. Op zondag trekt de Grote Twentse Carnavalsoptocht door de binnenstad, met volgens de organisatie meer dan 6.000 deelnemers en 80.000 tot 100.000 toeschouwers.
- Carnavalsnaam
- Boeskoolstad
- Kleding
- Geen vaste dresscode, verkleed gaan is genoeg
- Locatie
- Binnenstad, Oldenzaal
- Wanneer
- Grote Twentse Carnavalsoptocht op carnavalszondag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Carnaval in België
In België vind je twee heel verschillende carnavals: het satirische feest van Aalst en het eeuwenoude carnaval van Binche. Een aparte carnavalsnaam voor de stad kennen ze hier niet.
Aalst (Oilsjt)
In het Aalsters heet de stad Oilsjt, en de inwoners worden Ajuinen genoemd. Aalst Carnaval staat bekend om de spot met lokale en internationale thema's. Op zondag rijdt de grote stoet met praalwagens, op maandag volgen de ajuinworp vanaf het stadhuis, de bezemdans van de Gilles en een kortere maandagstoet. Dinsdag is de dag van de Voil Jeanetten: duizenden mannen verkleed als vrouw, met bontjas, lampenkap en kinderwagen. Het feest eindigt met de popverbranding op de Grote Markt.
- Carnavalsnaam
- Geen aparte naam, in het dialect Oilsjt
- Kleding
- Vrij verkleden. Op dinsdag gaan mannen als Voil Jeanet: vrouwenkleren, bontjas, lampenkap op het hoofd en een oude kinderwagen.
- Locatie
- Grote Markt en binnenstad, Aalst
- Wanneer
- Zondag t/m dinsdag voor Aswoensdag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Binche
Het carnaval van Binche staat sinds 2003 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Het draait om de Gilles, die op Mardi Gras al vanaf 4.00 uur 's ochtends door de stad trekken met wasmaskers, klompen en belletjes. 's Middags dragen ze hun hoeden met struisvogelveren en gooien ze sinaasappels naar het publiek. Het Gille-kostuum is voorbehouden aan wie in Binche geboren is of er minstens vijf jaar woont, dus als bezoeker kijk je mee.
- Carnavalsnaam
- Geen aparte naam
- Kleding
- Als bezoeker draag je gewone kleding. Het Gille-kostuum mag alleen gedragen worden door Binchois.
- Locatie
- Grand-Place en centrum, Binche
- Wanneer
- Zondag t/m dinsdag voor Aswoensdag, hoogtepunt op Mardi Gras
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Carnaval in Duitsland
In het Rijnland begint het straatcarnaval al op donderdag en is Rosenmontag de grote dag. De steden krijgen hier geen carnavalsnaam, maar elke stad heeft wel een eigen roep.
Keulen
Op Weiberfastnacht, de donderdag voor Aswoensdag, wordt om 11.11 uur op de Heumarkt het straatcarnaval geopend. Op zondag lopen de Schull- und Veedelszöch, kleinere optochten van scholen en wijken. De Rosenmontagszug op maandag geldt als de grootste carnavalsoptocht van Duitsland. Op dinsdagavond eindigt het feest met de Nubbelverbrennung in de wijken. Hier roep je Alaaf.
- Carnavalsnaam
- Geen aparte naam, de roep is Alaaf
- Kleding
- Elk kostuum is goed, zolang je verkleed bent
- Locatie
- Heumarkt, Alter Markt en binnenstad, Keulen
- Wanneer
- Donderdag t/m dinsdag voor Aswoensdag, optocht op Rosenmontag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Düsseldorf
In Düsseldorf roep je Helau. Op Altweiber bestormen de vrouwen het stadhuis en knippen ze stropdassen af, dus laat je mooiste das die dag thuis. Op zondag is er het Kö-Treiben op de Königsallee, met opvallende kostuums en zelfgemaakte wagentjes. De Rosenmontagszug is bekend van de scherpe politieke wagens van Jacques Tilly, en op Aswoensdag wordt de Hoppeditz begraven.
- Carnavalsnaam
- Geen aparte naam, de roep is Helau
- Kleding
- Elk kostuum is goed. Draag op Altweiber geen stropdas die je wilt houden.
- Locatie
- Altstadt en Königsallee, Düsseldorf
- Wanneer
- Donderdag t/m Aswoensdag, optocht op Rosenmontag
- Entree
- Gratis toegankelijk. Raadpleeg de website voor actuele tarieven en eventuele uitzonderingen.
Tips voor je carnavalsuitje
Ga met de trein. Binnensteden zijn afgesloten voor verkeer en parkeren is lastig. In België zet de NMBS op de drukste dag in Aalst extra treinen in.
Kom op tijd. In Den Bosch en Breda sluit de gemeente bij grote drukte straten en pleinen af. Wie te laat is, komt er soms niet meer in.
Kleed je naar de stad. In Oeteldonk hoort een boerenkiel, in Maastricht rood, geel en groen en in Tilburg oranje en groen. Met een kostuum in de stadskleuren val je meteen minder op als buitenstaander.
Houd het weer in de gaten. Bij harde wind worden optochten soms verplaatst of afgelast. Check op de dag zelf de website van de organisatie of de regionale omroep.
Met kinderen: kies een kinder- of familieoptocht, zoals op maandag in Maastricht of op dinsdag in Tilburg. Die zijn overzichtelijker en rustiger dan de grote optochten.
Overnachten tijdens carnaval
Hotels in de carnavalssteden zijn vaak maanden van tevoren vol, dus boek op tijd. Slaap je net buiten de stad, dan ben je met de trein of bus zo in het feestgedruis.
Veelgestelde vragen over carnaval
Wanneer is carnaval?
Carnaval valt officieel op de zondag, maandag en dinsdag voor Aswoensdag, zeven weken voor Pasen. Meestal is dat in februari. In de praktijk begint het feest in veel steden al op vrijdag, in het Rijnland zelfs op donderdag.
Hoe heten de steden met carnaval?
Den Bosch heet Oeteldonk, Breda 't Kielegat, Bergen op Zoom Krabbegat, Tilburg Kruikenstad, Maastricht Mestreech, Venlo Jocus Riék en Oldenzaal Boeskoolstad. In België en Duitsland krijgen de steden geen aparte carnavalsnaam.
Waar kun je het beste carnaval vieren?
Dat hangt af van wat je zoekt. Den Bosch, Breda en Bergen op Zoom zijn de traditionele Brabantse carnavalssteden, Maastricht en Venlo staan bekend om hun straatcarnaval. Voor grote optochten over de grens zijn Keulen, Düsseldorf en Aalst bekend.
Waarom begint carnaval op 11-11?
Elf geldt als het gekkengetal. Daarom opent het carnavalsseizoen op 11 november om 11.11 uur, vaak met de bekendmaking van de nieuwe prins.
Wat trek je aan met carnaval?
Dat verschilt per stad. In Oeteldonk draag je een boerenkiel met een rood-wit-gele sjaal, in Kruikenstad groen en oranje met de Kruikensjaal en in Krabbegat een vitragegordijn met rode zakdoek. In Maastricht maak je je kleurrijke pak het liefst zelf, en in Breda, Keulen en Düsseldorf is elke creatieve outfit welkom.
Is carnaval leuk met kinderen?
Ja, veel steden hebben een eigen kinder- of familieoptocht. In Maastricht is die op maandag en in Tilburg op dinsdag. Die zijn rustiger dan de grote optochten.
Kost carnaval vieren geld?
De optochten en het straatcarnaval zijn gratis. Voor zittingen, bals, feesten in zalen en tribuneplaatsen betaal je vaak wel.
Wat is het verschil tussen carnaval in Limburg en Brabant?
In Limburg vier je het Rijnlandse carnaval, vastelaovend, met rood, geel en groen en veel joekskapellen. In Brabant heeft elke stad een eigen carnavalsnaam, eigen kleuren en eigen tradities.
Transparantie & affiliate links
Sommige links op deze pagina zijn affiliate-links. Dat betekent dat Lekkerweg.eu een kleine commissie ontvangt wanneer jij via zo'n link iets boekt of koopt, zonder dat dit jou iets extra kost.
Dankzij deze samenwerkingen kunnen wij blijven schrijven over inspirerende plekken. We vermelden alleen partners die echt bij ons passen.
